50/30/20 Kuralı Nedir? Maaşını Üçe Bölerek Bütçe Yapmak

Bütçe yapmak istiyorsun ama nereden başlayacağını bilmiyorsan, 50/30/20 kuralı en kolay başlangıç noktalarından biri. Kural, net gelirini üç basit kovaya ayırır ve her ay tek tek kalem düşünmek yerine yalnızca üç oranı takip etmeni sağlar.

50/30/20 kuralı nedir?

Kurala göre eline geçen net gelir şöyle bölünür:

• %50 İhtiyaçlar: Yaşamak için zorunlu olan giderler.
• %30 İstekler: Hayatı keyifli kılan ama vazgeçilebilir harcamalar.
• %20 Birikim ve borç ödeme: Geleceğin için ayırdığın pay.

Yöntem, ABD'de Senatör Elizabeth Warren ve kızı Amelia Warren Tyagi'nin kişisel finans kitabıyla yaygınlaştı. Gücü sadeliğinden gelir: Her harcamayı tek tek planlamak yerine yalnızca "Bu bir ihtiyaç mı, istek mi?" sorusunu sorarsın.

Hangi gider hangi kovaya girer?

İhtiyaçlar (%50)	İstekler (%30)	Birikim ve borç (%20)
Kira / konut kredisi, aidat	Dışarıda yemek, kafe	Acil durum fonu
Faturalar (elektrik, su, doğalgaz, internet)	Dijital abonelikler	Altın, döviz, fon birikimi
Temel market alışverişi	Tatil, seyahat	BES katkı payı
Ulaşım, akaryakıt	Hobiler, eğlence	Kredi kartı borcunun asgari üstü ödemesi
Zorunlu sigortalar, sağlık	Yeni telefon, kıyafet (ihtiyaç dışı)	Hedef birikimleri (ev, araba)
Kredi asgari ödemeleri	Hediye, bağış	Ek kredi ödemesi

Gri alanlar mutlaka olacak. Market alışverişinin temel kısmı ihtiyaç, gurme ürünler istektir. Önemli olan sınıflandırmada kendine karşı dürüst olmak.

Örnek hesaplama

Net aylık gelirin 60.000 TL olsun:

Kova	Oran	Tutar
İhtiyaçlar	%50	30.000 TL
İstekler	%30	18.000 TL
Birikim ve borç	%20	12.000 TL

Yani her ay maaş yattığında 12.000 TL'yi hemen birikim hesabına ya da yatırıma aktarırsın; 18.000 TL'yi gönül rahatlığıyla isteklerine harcarsın; kalan 30.000 TL zorunlu giderlerini karşılar.

Türkiye'de 50/30/20 işe yarar mı?

Kira ve gıda fiyatlarının hızla arttığı dönemlerde, özellikle büyük şehirlerde ihtiyaçların %50'ye sığması zor olabilir. Bu kuralın bozulduğu anlamına gelmez; oranları kendi durumuna göre uyarlayabilirsin:

• 60/20/20: İhtiyaçların yüksekse istekleri kıs, birikimi koru.
• 70/20/10: Kira yükü ağırsa ve borç yoksa, geçici olarak birikimi %10'a çek; gelir arttıkça yükselt.
• 50/20/30: Borcun varsa ya da hedefine hızla ulaşmak istiyorsan birikim ve borç payını artır.

Asıl önemli olan oranların kendisi değil, birikimin her ay otomatik ve önce yapılması. Yüksek enflasyon ortamında nakit birikiminin değer kaybetmemesi için birikim payını farklı araçlara dağıtmayı düşünebilirsin; altın ve döviz birikimini nasıl takip edeceğini bu yazıda anlattık.

50/30/20 kuralını uygulamanın 4 adımı

1. Net gelirini hesapla. Düzenli ek gelirleri dahil et, prim ve ikramiyeleri hariç tut.
2. Son iki ayın harcamalarını üç kovaya ayır. Şu an hangi orandasın, gör.
3. Hedef oranlarını belirle. Hemen 50/30/20'ye geçemiyorsan her ay %1–2 yaklaşmayı hedefle.
4. Birikimi otomatikleştir. Maaş günü otomatik talimat ya da hatırlatma kur.

Sık sorulan sorular

Kredi taksidi ihtiyaç mı, birikim mi?

Zorunlu asgari ödeme ve taksitler ihtiyaçlar kovasına girer. Asgari tutarın üzerinde yaptığın ekstra ödemeler ise birikim ve borç kovasına girer, çünkü gelecekteki faiz yükünü azaltır.

BES katkı payını nereye yazmalıyım?

BES katkı payı uzun vadeli birikimdir; %20'lik kovaya girer. Devlet katkısıyla ilgili güncel kurallar için BES Devlet Katkısı 2026 yazımıza bakabilirsin.

Gelirim düzensizse ne yapmalıyım?

Son 6 ayın en düşük gelirine göre bütçe kur. Daha yüksek gelen aylarda aradaki farkın tamamını birikim kovasına at.

Özet

50/30/20 kuralı, bütçeyi üç basit orana indirerek başlamayı kolaylaştırır. Oranlar herkese uymayabilir; ama "önce birikim, sonra harcama" mantığı herkes için işe yarar. İlk ay kendi oranlarını ölç, sonraki aylarda hedefe doğru küçük adımlarla ilerle.